เรื่องสุขภาพ / พื้นฐานร่างกาย

ฮอร์โมนสร้างจากอะไร? ไขมันและโปรตีนเกี่ยวอย่างไร

ภาพเชิงการศึกษาของเซลล์ต่อมไร้ท่อ ไมโทคอนเดรีย และอนุภาคลิพิดในกระบวนการสร้างฮอร์โมน โดยไม่มีข้อความ

ฮอร์โมนคือข้อความของร่างกาย

ฮอร์โมนเปรียบเหมือนข้อความที่ส่งให้เซลล์เริ่มหรือปรับงานต่าง ๆ ไขมันกับโปรตีนเกี่ยวข้องกันคนละบทบาทตามชนิดของข้อความนั้น

ฮอร์โมนแต่ละกลุ่มมีวัตถุดิบต่างกัน กลุ่มสเตียรอยด์เริ่มจากคอเลสเตอรอล กลุ่มเปปไทด์สร้างจากกรดอะมิโนที่ต่อกันเป็นสาย ส่วนอีกบางชนิดสร้างจากกรดอะมิโนที่ผ่านการดัดแปลง

  1. ฮอร์โมนแต่ละกลุ่มใช้วัตถุดิบต่างกัน
  2. พาหนะในเลือดกับสารตั้งต้นทำคนละหน้าที่
  3. โปรตีนอาหารถูกย่อยก่อนเซลล์นำวัตถุดิบไปใช้
  4. เซลล์ควบคุมการสร้างและการหลั่งตามสัญญาณ

แหล่งอ้างอิง: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases · MDText.com, Inc. · Nutrition & Metabolism · StatPearls Publishing

ข้อความแต่ละแบบใช้วัตถุดิบต่างกัน

สเตียรอยด์ฮอร์โมนมีคอเลสเตอรอลเป็นสารตั้งต้นและสร้างเมื่อเซลล์ได้รับสัญญาณที่เหมาะสม คุณสมบัติของกลุ่มนี้ต่างจากฮอร์โมนเปปไทด์

ฮอร์โมนกลุ่มเปปไทด์หรือโปรตีน เริ่มจากเซลล์นำชิ้นส่วนเล็ก ๆ ที่เรียกว่ากรดอะมิโนมาต่อเป็นสาย จากนั้นจึงตัดแต่ง พับ บรรจุ และรอให้ร่างกายส่งสัญญาณให้ปล่อยออกมา

  1. สเตียรอยด์: เริ่มจากคอเลสเตอรอล
  2. เปปไทด์หรือโปรตีน: เซลล์สร้างสายกรดอะมิโน
  3. กลุ่มที่มาจากกรดอะมิโน: ใช้กรดอะมิโนที่ผ่านการดัดแปลง หรืออนุพันธ์กรดอะมิโน
  4. แต่ละกลุ่มมีวิธีสร้าง เก็บ หลั่ง และรับสัญญาณต่างกัน

แหล่งอ้างอิง: StatPearls Publishing · Nutrition & Metabolism

คอเลสเตอรอลไปถึงจุดสร้างอย่างไร

เซลล์ที่สร้างฮอร์โมนสเตียรอยด์ได้คอเลสเตอรอลจากหลายทาง ทั้งสร้างขึ้นเอง นำจากส่วนที่สะสมไว้ หรือรับมาจากอนุภาคขนส่งในเลือดที่เรียกว่าไลโปโปรตีน

แหล่งคอเลสเตอรอลที่เซลล์ใช้ต่างกันตามเนื้อเยื่อ ชนิดของสัตว์ที่ศึกษา และเงื่อนไขการทดลอง จึงมีหลายเส้นทางที่นำวัตถุดิบมารวมกัน

ก่อนเริ่มสร้างฮอร์โมนสเตียรอยด์ คอเลสเตอรอลต้องเดินทางไปถึงส่วนทำงานภายในเซลล์ที่เรียกว่าไมโทคอนเดรีย โดยมีโปรตีนเฉพาะและสัญญาณของเซลล์ช่วยควบคุมขั้นตอนนี้

  1. เซลล์รับหรือระดมคอเลสเตอรอล
  2. ขนย้ายคอเลสเตอรอลภายในเซลล์
  3. ส่งผ่านบริเวณเยื่อหุ้มไมโทคอนเดรีย
  4. เอนไซม์เปลี่ยนคอเลสเตอรอลเป็นสารตั้งต้นขั้นถัดไป

โปรตีนในขั้นเหล่านี้เป็นทีมเฉพาะที่เซลล์สร้าง อ่านระบบขนส่งในเลือดต่อที่ ไลโปโปรตีนต่างจากโปรตีนอาหาร

แหล่งอ้างอิง: Nutrition & Metabolism · MDText.com, Inc. · National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases

กรดอะมิโนคือชิ้นส่วนตั้งต้น

ก่อนดูดซึม โปรตีนจากอาหารจะถูกย่อยเป็นสายสั้น ๆ ที่เรียกว่าเปปไทด์ และเป็นชิ้นส่วนเล็ก ๆ ที่เรียกว่ากรดอะมิโน กรดอะมิโนเหล่านี้จะไปรวมกับส่วนที่ร่างกายมีอยู่ เพื่อให้เซลล์นำไปใช้ตามความต้องการ

เซลล์นำกรดอะมิโนมาเรียงเป็นโปรตีนตามข้อมูลทางพันธุกรรมและสัญญาณที่ได้รับ คล้ายใช้ชิ้นส่วนชุดเดียวกันประกอบเป็นงานคนละแบบ

ดูบทบาทของชิ้นส่วนเหล่านี้ต่อที่ โปรตีนคืออะไร แล้วเชื่อมภาพจากอาหารไปสู่โปรตีนเฉพาะที่เซลล์สร้าง

  1. โปรตีนอาหารถูกย่อยก่อน
  2. กรดอะมิโนเป็นวัตถุดิบร่วม
  3. เซลล์สร้างสายโปรตีนตามระบบควบคุม
  4. ร่างกายยังต้องส่งสัญญาณควบคุมว่าจะปล่อยฮอร์โมนเมื่อไร

แหล่งอ้างอิง: StatPearls Publishing · National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases

ตามเส้นทางจากอาหารถึงเซลล์

ภาพจะง่ายขึ้นเมื่อเรียงตามลำดับ: อาหารย่อยเป็นหน่วยเล็ก สารเดินทางในเลือด เซลล์รับวัตถุดิบ แล้วสร้างฮอร์โมนตามชนิดและสัญญาณ

อ่านโครงสร้างของปลายทางต่อที่ เยื่อหุ้มเซลล์ประกอบด้วยอะไร เพื่อเห็นว่าลิพิดและโปรตีนทำงานร่วมกันอย่างไร

  1. วัตถุดิบเริ่มต้นต่างกันตามชนิดฮอร์โมน
  2. วัตถุดิบต้องผ่านขั้นตอนภายในเซลล์ก่อนเป็นฮอร์โมน
  3. โปรตีนจากอาหารถูกย่อย ส่วนโปรตีนเฉพาะงานเป็นสิ่งที่เซลล์สร้างขึ้น
  4. การพาวัตถุดิบมาถึงเซลล์และการสร้างฮอร์โมนเป็นคนละขั้นตอน

แหล่งอ้างอิง: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases · MDText.com, Inc. · Nutrition & Metabolism · StatPearls Publishing

วัตถุดิบต่างกัน หน้าที่ต่างกัน

นึกถึงข้อความสามแบบ: สเตียรอยด์เริ่มจากคอเลสเตอรอล เปปไทด์สร้างจากสายกรดอะมิโน และบางชนิดเริ่มจากกรดอะมิโนที่ถูกดัดแปลง

การเดินทางในเลือดใช้ระบบขนส่ง ส่วนการเปลี่ยนวัตถุดิบภายในเซลล์ใช้โปรตีน เอนไซม์ และสัญญาณเฉพาะของแต่ละขั้น

  1. เริ่มจากชื่อฮอร์โมน เพื่อดูว่าอยู่ในกลุ่มใด
  2. ดูว่าวัตถุดิบหลักเป็นคอเลสเตอรอลหรือกรดอะมิโน
  3. แยกให้ออกว่าข้อมูลพูดถึงการขนส่งในเลือด หรือการสร้างภายในเซลล์
  4. ดูให้ชัดว่างานวิจัยนั้นศึกษาการกินอาหาร หรือศึกษาการทำงานภายในเซลล์
  5. ใช้ความรู้เรื่องกลไกเข้าใจการทำงานของร่างกาย ส่วนผลในแต่ละคนต้องดูหลักฐานที่ศึกษาในคนนั้น ๆ

สนใจ Avocado Plus หรือ Pro Cap? ดูส่วนประกอบและวิธีรับประทานที่หน้าสินค้าได้ค่ะ บทความนี้อธิบายการสร้างฮอร์โมนของร่างกาย จึงควรแยกจากหลักฐานเรื่องผลของผลิตภัณฑ์ต่อฮอร์โมน

แหล่งอ้างอิง: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases · MDText.com, Inc. · Nutrition & Metabolism · StatPearls Publishing

คำถามที่พบบ่อย

สเตียรอยด์ฮอร์โมนสร้างจากไขมันหรือไม่?
ฮอร์โมนกลุ่มนี้เริ่มจากคอเลสเตอรอล ซึ่งอยู่ในกลุ่มลิพิด แต่เซลล์ยังต้องขนย้ายและเปลี่ยนคอเลสเตอรอลผ่านหลายขั้นตอนตามระบบควบคุมของร่างกาย
โปรตีนอาหารพาคอเลสเตอรอลไปสร้างฮอร์โมนไหม?
โปรตีนจากอาหารถูกย่อยก่อน ส่วนระบบขนส่งใช้โปรตีนเฉพาะที่เซลล์สร้าง เรียกว่าอะโพไลโปโปรตีน มาประกอบกับลิพิดเป็นอนุภาคขนส่งในเลือดหรือไลโปโปรตีน
กินโปรตีนกับไขมันพร้อมกันทำให้สร้างฮอร์โมนเพิ่มไหม?
การสร้างฮอร์โมนยังขึ้นกับชนิดของฮอร์โมน วัตถุดิบ การขนย้าย และสัญญาณควบคุมของเซลล์ การกินโปรตีนกับไขมันในมื้อเดียวกันเพียงอย่างเดียวจึงยังบอกไม่ได้ว่าจะสร้างฮอร์โมนเพิ่มขึ้น

แหล่งอ้างอิง

  1. NIDDK — Your Digestive System & How it Works
  2. Endotext — Introduction to Lipids and Lipoproteins
  3. NCBI Bookshelf — Biochemistry, Hormones
  4. Nutrition & Metabolism — Cellular cholesterol delivery, intracellular processing and utilization for biosynthesis of steroid hormones